شروع کار من در نانو
موضوع توی دفتر از حد یک پروژهی مطالعاتی به یک کمیته در معاونت پژوهش تبدیل میشه؛ کمیته مطالعات سیاست تکنولوژی.
فکر کنم آذر 1380 بود که همکاریم رو با این کمیته شروع کردم. موضوع از این قرار بود که بنا بود زمستان 80 یک کنفرانس در مورد نانو برگزار بشه تا محققهایی که جسته گریخته در این زمینه تحقیق میکنن، شناسایی بشن و نانو به دانشگاهها و مدیرها شناسونده بشه.
من هم که تازه اسم نانو رو شنیده بودم و برام جالب بود، یک ماه رمضان کامل، بعد از سحر تا 8 صبح مینشستم و مقاله میخوندم و یادداشت برمیداشتم. توی روز هم خیلی توی سایت دانشگاه، دنبال مطلب و مقاله میگشتم. اینها همه از برکات مجرد بودنه! الان به محض اینکه کاغذ و قلم میآرم که چیزی بنویسم، دخترم میآید دقیقاً روی کاغذی که دارم روش مینویسم میشینه و کار تعطیل میشه.
خلاصه اینکه مقالهای با موضوع "مروری بر روشهای تولید نانوذرات" آماده کردم. باوجود اینکه دیر به کنفرانس رسوندمش، اما گرفتنش. الان که نگاه میکنم مقاله خیلی ابتدایی نوشته شده، اما برا اون موقع واسه خودش مقالهای بود.
همزمان با ارائهی مقاله، یه روز مهندس مغربی که چند ماهی بود توی کمیته نانو مشغول کار بود، با من تماس گرفت (چهارشنبه بود) و گفت میتونی بیایی اینجا به ما کمک کنی؟ (دقیقاً همین سوال رو پرسید).
گفتم آره. شنبه رفتم دفتر همکاریهای فناوری که مثلاً مصاحبه بشم. مصاحبهای در حد سلام و احوالپرسی. مهندس سلطانی گفت ما اینجا کسی رو میخوایم که هم علاقه به این کار داشته باشه هم زبان انگلیسیش خوب باشه. شما هم که این شرایط رو داری. همین. چطور فهمیده بود نمیدونم ولی فکر کنم از فرداش رفتم سر کار.
حقوقم ساعتی 900 تومن بود. ماه اول 170 و خوردهای ساعت کار کردم و 150 و خوردهای هزار تومن حقوق گرفتم. عمداً همش رو خوردهای خوردهای نوشتم که نتونی ضرب و جمع کنی.
کارم توی ماه اول، روی دوتا موضوع بود. یکی آماده کردن یه بروشور یا یه گزارش کوچیک و جذاب در مورد نانو برای نمایندههای مجلس. یکی دیگه، بررسی مقالههای زبان انگلیسی که برای کنفرانس نانو ارسال کرده بودند که تکراری یا کپی از اینترنت نباشن.
در مورد هر دوتا کارش، چند نکته هست که بمونه برا بعد.
مرور گذشته 2 – شروع فعالیت نانو در ایران
سلام.
اولین چیزی که توی نوشته های مرور گذشته میشه بهش اشاره کرد اینه که اصلا چجوری شد که نانو تو کشور ما اینجور مطرح شد. دفتر و دستکی و بعدا ستاد و حالا هم که هممون دوست داریم یه جوری خودمون رو بچسبونیم به نانو.
روز اول اسفند 79 بود که مرحوم دکتر ابتکار (پدر همین خانم دکتر ابتکار که یه مدت رئیس سازمان محیط زیست بود) که فکر کنم مشاور رئیس جمهور بوده، یه نامه به آقای خاتمی مینویسه که در خارج، موضوعی به اسم نانو مطح شده و گویا موضوع مهمی باشه. خوبه که این مسئله بررسی بشه ببینیم چیه.
رئیس جمهور هم نامه رو به دفتر همکاریهای فناوری ریاست جمهوری میفرسته تا موضوع بررسی بشه. دفتر همکاریهای فناوری ، که بیشتر از بیست سال پیش تشکیل شده بود، روی موضوعاتی کار میکرده که یا متولی خاصی نداشته یا نیاز بوده که سریع و خارج از روندهای متعارف و زمان بر به نتیجه برسه. بیشتر روی انتقال فناوری از کشورهای دیگه تمرکز داشته. حالا بحث دفتر رو بذاریم برا خودشون ما قسمت نانوش رو کار داریم.
توی معاونت پژوهش دفتر، یکی از کارشناسها به اسم مهندس سلطانی رو مسئول پیگیری این موضوع میکنن. تا چند ماه کارش این بود که بشینه پشت کامپیوتر (اون موقع میگفتن کامپیوتر، بعدا شده رایانه) و دنبال مطلب درباره نانو بگرده. یواش یواش متوجه میشه که نه، انگار قضیه واقعاً جدیه و قویترین جایی که رو این موضوع تمرکز کرده آمریکاست.
کارها با جدیت مهندس سلطانی خوب پیش میره. چند بار این جمله رو پاک کردم و دوباره نوشتم . هرچی فکر میکنم، تنها برداشتی که ازش میکنید اینه که این جمله برا پاچه خواری نوشته شده. (اما من حتا نمیدونم خاری درسته یا خواری. حالا شما باور نکن ولی من در این زمینه تخصص که هیچی تجربه هم ندارم) اما به هر حال ما که نوشتیمش.
ادامه از جمله اول پاراگراف قبل. و بعدا موضوع توی دفتر هم جدی تر دنبال میشه. چند نفر دیگه هم میان کمک. ازجمله مهندس مرتضی مغربی . همکلاس لیسانس ما توی دانشگاه تهران که اون روزها دانشجوی فوق لیسانس همون دانشگاه بود ولی ما سال بعد، تربیت مدرس قبول شدیم. مغربی مخی بود عجیب. چند ماه پیش دکتراش رو از دانشگاه تهران گرفت و الان تو دانشگاه فردوسی مشهد درس میده.
حس ادامه دادن نیست. بمونه برا بعد.
مرور گذشته 1
بین آخرین مطلبی که چند سال قبل نوشته بودم با این شروع دوباره حدود هفت سال یعنی 2450 روز فاصله افتاده .لازم نیست حساب کنی. فوقش اینه که چند روز این ور اون ور بشه . میخایی چی رو ثابت کنی؟
این سالها جریانهای زیادی پیش اومده و شرایط امروز (هم برای من و هم برای نانو) خیلی متفاوت از اون روزهاست.
وقتی این وبلاگ رو درست کردم، یعنی 7 مرداد 1381، اولین بار بود که کلمه وبلاگ رو میشنیدم. فکر کنم کمتر از یک سال بود که وبلاگ نویسی در ایران شروع شده بود. اگه فکر نمیکنید که من هم میخوام مثل دیگران روی کلمه اولین تاکید کنم ، باید بگم این اولین وبلاگ فارسی در مورد فناوری نانو بود. (آخه ما خیلی به صفات تفضیلی اولین، بزرگترین، جدیدترین و از این ترین ها علاقه داریم) . هرچند اگه اینطور هم فکر کنید، خوب واقعیته دیگه. اگه شما یه وبلاگ دیگه آوردی که قبل از 7 مرداد 81 درست شده بود، من حرفم رو پس میگیرم.
کلمه وبلاگ رو از مهندس سلطانی (مدیر اون موقع کمیته مطالعات سیاست نانوتکنولوژی و مدیر الان دبیرخانه ستاد فناوری نانو) شنیدم. من اون زمان تقریبا یه سالی میشد که توی اون کمیته کار میکردم. البته هنوز هم اونجام، ولی کمیته مطالعات بعدا شد ستاد نانو.
از وبلاگ نویسی هم هیچی نمیدونستم. اگه میدونستم که آدرس وبلاگم رو nanotechnology انتخاب نمیکردم. چون تا بخوای این کلمه رو تایپ کنی کمر درد میگیری اینقد طولانی و سخته . اون اوایل میشد آدرسهای خیلی راحت تری انتخاب کرد.
خوب بگذریم. می خوام قبل از این که نوشتن در شرایط امروز رو شروع کنم، یه مروری روی این سالها بکنم. ببینم چجوری بودیم چجوری شدیم.
بعد اگه خدا خواست تجربیات خودم و اطلاعات دیگران رو اینجا با شما به اشتراک بذارم.
شروع دوباره بعد از هفت سال
امروز با همکارا در مورد وبلاگ و این جور چیزا صحبت میکردیم، که یه هو یاد وبلاگی افتادم که چند سال پیش به اسم نانو درست کرده بودم. رفتیم و با هر زحمتی بود، هم وبلاک رو هم ایمیل یاهو (که سالها ازش استفاده نکرده بودم) رو فعال کردیم.
این پست رو برای شروع مجدد گذاشتم که لااقل خودم مطمئن بشم هنوز هستم.
امیدوارم بتونم، وقت بذارم و از این به بعد مطالبی رو، البته متفاوت از پستهای قدیمی، اینجا بذارم.
فعلاً.
۲۳
نانوبيوتکنولوژی
نانوبيوتكنولوژي راه حل تشخيص سريعتر بيماري از راه دور را ارائه ميكند ـ متشكل از تجهيزات بسيار پيشرفته تشخيص بيماري، چند پارامتري، روشهاي تشخيص بيماري قابل تنظيم و تراشههاي زيستي براي بررسيهاي گوناگون. همچنين نانوبيوتكنولوژي قادر به توسعه محصولات پزشكي طراحي شدة بافتي و اعضاي مصنوعي مانند دريچههاي قلب، سياهرگها و سرخرگها، كبد و پوست است. اين كار را ميتوان با پرورش دادن بافتهاي خود شخص به عنوان سلولهاي پايه، روي يك بدنة سه بعدي يا با پروراندن انواع سلولهاي ديگر روي يك زير لايه مناسب انجام داد.
همچنين نانوبيوتكنولوژي روشهايي را به منظور تست سازگاري اعضاي انسان يا حيوانات اهداكننده فراهم ميآورد و مواد جديدي را نيز براي جايگزيني استخوان و دندان ارائه ميكند.
نانوبيوتكنولوژي در حال فراهم آوردن راهي براي پيوند شبكية چشم، حلزون گوش و عصب و نيز زيرلايههاي نانومتري براي ترغيب به رشد، احياء و ترميم بافتهاي بدن ميباشد. اين مقولات پيشرفتهاي جديد و شگرفي در معالجات پزشكي و با حوزة بسيار وسيعي براي گسترش هستند. چنين كاربردهايي كه به نظر ميرسد بايد فوراً جايگاه خود را بدست آورند عبارتند از: پيوند بافت از اعضاي ديگران، جايگزينهايي براي دندان و استخوان، آناليز ژن و پروتئين، پيوند بافت از اعضاي خود شخص وكاربردهاي نانوتكنولوژي در وسايل آزمايش و انواع ديگر وسايل پزشكي.
نانوتكنولوژي به شيوههاي مختلف در گسترة وسيعي از محصولات به كار برده ميشود. تراشههاي كوچكتر آناليز سريعتر پروتوميك و ژنوميك را تضمين خواهند كرد. اعضاي مصنوعي به منظور تحت تأثير قراردادن كاركرد شيميايي يك غشاء يا سطح مصنوعي و در نتيجه اجتناب از نپذيرفته شدن توسط گيرندة عضو، خواستار نانومهندسي هستند.
۲۲
دوستان نانوبلاگ سلام!
ميتوانيد اطلاعات کلی مناسبی در زمينه نانوتکنولوژی از سايت زير دريافت کنيد.
http://www.foresight.org/NanoRev/index.html
منتظر نظرات شما هستم.
۲۱
معرفی دارورسانی
سيستمهاي دارو رساني عبارتست از رساندن دارو در يك زمان معين و با دُز كنترل شده به اهداف دارويي خاص در بدن. اين كار به نحو چشمگيري ايمنتر و بسيار مؤثرتر از پخش دارو درتمام بدن است. يكي از مشكلاتي كه وجود دارد اين است كه اين اهداف در بدن ممكن است كوچك و بسيار پراكنده باشند. دارو رساني مؤثر، عوارض ناخواسته را كاهش ميدهد و دُزهاي كمتري را مصرف ميكند و ميتواند باعث دلگرمي بيماران براي ادامه رژيم مصرف دارويي صحيح گردد. استفاده بهتر از دارو رساني، ميتواند اجازه استفاده از روشهاي جديد درماني را بدهد مثلاً استفاده از داروهايي كه غير از مورد مصرف آن بسيار سمي باشند. سيستمهاي دارو رساني براي اينكه قادر به رساندن دُز مورد نياز دارو در زمان معين به سطح هدف باشند از سيستمهاي طراحي شده نانومتري فعال يا غيرفعال استفاده ميكنند. وسايل نانومتري نيز ممكن است به صورت دقيقي قادر به رساندن مواد به سلولها باشند؛ مثلاً براي ژندرماني و واكسيناسيون، DNA ميتواند در داخل يك سلول قرار داده شود. نانوتكنولوژي در كشف دارو نيز ميتواند نقش مهمي را بازي كند، اين در حالي است كه هيچ ارزيابي عملي درباره آن صورت نگرفته است.
۲۱
روشهای ساخت پايين به بالا
دو روش جهت رسيدن به مقياس نانو وجود دارد؛ كاهش ابعاد از بالا به پايين، يا افزايش ابعاد از پايين به بالا. اين دو روش، در اساس متفاوت ميباشند، هم در روش ايجاد ساختارها و هم در اساس علمي كه آنها را محتمل ميسازد.
روش بالا به پايين (Top-down) مستلزم كاهش اندازه تا كوچكترين حد يعني تا مقياس نانو ميباشد. اين روش در اساس مستلزم تراشيدن چيزهاي بزرگتر و رسيدن به ساختارهاي نانو ميباشد. نانوتكنولوژي "بالا به پايين" اولين موردي ميباشد كه از دامنه نانوالكترونيك و نانومهندسي فراتر رفته است. به عنوان يكي از كاربردهاي اوليه اين روش ميتوان به توسعه نانوفوتونيك، ارتباط الكترونيك و فوتونيك در مقياس نانو اشاره كرد.
اين تكنولوژي، روشهايي مانند ليتوگرافي پرتوالكتروني، برگرفته از ميكروالكترونيك، براي ايجاد سيستمهاي ميكروالكترو مكانيكي (MEMS) ارائه ميدهد. البته محدوديتهاي فيزيكي براي اين روش (Top-down) وجود دارد. مثلاً هرگاه ابعاد مواد به مقياس اتمي ميرسد و فرآيندهاي توليد، ناچار از دستكاري مولكولها منفرد مواد ميشوند، نيروها و عكس العملهاي بين مولكولهاي منفرد آشكار ميشود و مباحث جديدي بايد در نظر گرفته شود.
روشهاي "پايين به بالا" مستلزم دستكاري اتمها و مولكولهاي منفرد ميباشد. نانوتكنولوژي "پايين به بالا" معمولاً خودساماني كنترل شدة اتمها و مولكولها و تبديل آنها به نانو ساختارها ميباشد. در اين روش، جايي كه اتمها و مولكولها براي ايجاد ساختارهايي مانند كريستالها يا سلولهاي زنده تركيب ميشوند به فرآيندهاي زيستي و شيميايي شباهت بسيار نزديكي دارند. اساساً ايجاد يك سلول زنده يا يك دانه برف نمونهاي از نانوتكنولوژي طبيعي ميباشد.
روش "بالا به پايين" كه از ميكروالكترونيك اقتباس شده است و براي نانوتكنولوژي ارتقاء داده شده است. روشهاي "بالا به پايين" در ميكروسازي خيلي كاملتر از روشهاي "بالا به پايين" در نانوسازي ميباشد.
۲۰
كاربردهاي MEMS
· سنسورهاي فشار MEMS در صنعت اتومبيل براي اندازه گيري فشار روغن موتور، فشار خلأ، فشار تزريق سوخت، فشار انتقال سيال، فشار خط ABS ، فشار تاير و فشار كيسه هوا بكار ميرود.
· شتاب سنجهاي MEMS براي ماشة كيسة هوا يا قفل كمربندهاي صندلي.
· سنسورهاي حرارتي MEMS براي نمايش روغن، ضديخ و دماي هوا.
· سيستمهاي ابزاري و اتوماتيك در صنعت
· اندازه گيري فشار، دما، شتاب و خطا كاربرد دارند.
· كنترلهاي صنعتي يا خانگي ميشود كه اين كاربرد، شامل سنسورها و عملگرها ميشود؛ سنسورها براي اندازه گيري محيط خارجي و عملگرها براي تنظيم بكار ميرود.
۱۹
MEMS
آيا تا به حال اين اسم را شنيدهايد؟ (حتما، حداقل در نوشتة قبل (18) آنرا ميبينيد)
MEMS مخفف MicroElectroMechanicalSystems است و معادل فارسي آن "سيستمهاي ميكروالكترومكانيكي" است.
سيستمهاي الكتريكي فقط با سيگنالهاي الكتريكي سروكار دارند. اگر اين سيستمها كار مكانيكي هم انجام دهند سيستم الكترومكانيكي ناميده ميشوند. حال اگر ابعاد آنها به محدوده ميكرومتري برسد با نام سيستمهاي ميكروالكترومكانيكي خوانده ميشوند.
اين تعريف ابتدايي از MEMS . منتظر توضيحات بعدي باشيد.
18
كساني كه متون فني نانوتكنولوژي را مطالعه ميكنند حتما با لغات جديدي روبرو شدهاند كه معني آنها در فرهنگ لغات وجود ندارد..
ليست زير. برخي از اين لغات با معادل پيشنهادي فارسي آنهاست. دوستان عزيز ميتوانند نظر و معادلهي پيشنهادي خود را ارائه دهند تا مورد استفاده همه قرار گيرد.
Atomic Force Microscope (AFM: ميكروسكوپ نيروي اتمي
Bottom up: پايين به بالا
Electron Beam Lithography: ليتوگرافي پرتو الكتروني
Magnetic Force Microscope(MFM): ميكروسكوپ نيروي مغناطيسي
MEMS: سيستمهاي ميكرو الكترو مكانيكي
Molecular Electronics: الكترونيك مولكولي
Molecular Mechanic: ماشين مولكولي
Nano Computer: نانورايانه
Nano Machine: نانو ماشين
Nanoelectronics: نانوالكترونيك
Nanomanufacturing: ساخت نانو
Nanotechnology: نانوتكنولوژي
Nanotube: نانولوله
NEMS: سيستمهاي نانوالكترو مكانيكي
Optical Tunneling: تونل زني نوري
Probe: پروب
Quantum Computer: رايانه كوانتومي
Quantum Dot: نقطه كوانتومي
Scanning Electron Microscope: ميكروسكوپ الكتروني پيمايشگر
Scanning Tunneling Microscope (STM): ميكروسكوپ تونلزني پيمايشگر
Tip: تيرك
Top-Down: بالا به پايين
۱۷
به خاطر Up date نشدن وبلاگ در چند روز گذشته معذرت ميخوام. مشغلة درس و ... به هر حال ببخشيد.
در جواب دوستي كه كتاب فارسي در مورد نانوتكنولوژي خواستند، كتابهايي كه تا الان به زبان فارسي ترجمه يا گردآوري شده عبارتند از:
۱- مجموعه مقاله های همايش نانوتکنولوژی، انقلاب صنعتی آينده
جلد اول: بخشهای سياستگزاری، علوم پايه، نانو تيوب، علوم زيستی
جلد دوم: بخش فني مهندسي
سياستگذاري و برنامهريزي علم و فناوري: مطالعه موردي نانوتكنولوژي در ايران
گردآوري و تدوين: دكتر سيد سپهر قاضي نوري
نانوتکنولوژی، آيينة تكنولوژي آفرينش
گردآوري و ترجمه: انجمن علمي دانشجويي نانوتكنولوژي دانشكده فني دانشگاه تهران
برنامة پيشگامي ملي نانوتکنولوژی: پيش به سوي انقلاب صنعتي بعدي
انقلاب جهانی تکنولوژی
نويسنده: فيليپ آنتون و همكاران
مترجمين: عقيل ملكي فر، وحيد وحيدي مطلق
۱۶
نانوذرات (Nanoparticles)
ميدانيد نانوذرات به چه موادي گفته ميشود؟
موادي كه در اطراف خود ميبينيد، مواد تودهاي يا Bulk materials ناميده ميشوند.
ابعاد اين مواد خيلي بزرگ است و خواص خود را دارند كه مورد بحث ما نيست.
اگر ابعاد اين مواد آنقدر كوچك شود كه به حد نانومتري برسد ، نانومواد يا Nanomaterials خوانده ميشوند.
نانوذرات يكي از اشكال نانومواد هستند؛ يعني ذراتي با ابعاد نانومتري.
طبق تعريف مورد قبول جوامع علمي، ابعاد نانوذرات بايد بين يك تا صد نانومتر باشد.
براي اينكه تصوري از اين مواد داشته باشيد، فكرمي كنيد چند ذره يك نانومتري را بايد در يك راستا ( روي يك خط ) قرار دهيم تا طول آن يك ميلي متر شود؟
منتظر نوشته هاي بعدي در مورد خواص و روشهاي توليد اين مواد باشيد.
۱۵
پارچههاي خود پاك کننده
شركت Schoeller Textiles AG به خاطر طراحي پارچههای جديد، موفق به دريافت تقديرنامة كنگره طراحي ممتاز سوئيس در سال 2001 شد.
پارچههای شركت صنعتي پارچه بافي سوئيس موسوم بهNanosphere ، ضد آب و ضد لك بوده و چربيهای روی آنها بطور خودبخود از بين ميرود.
فرآيند توليد اين پارچه ها با محيط زيست سازگار بوده و مطابق خط مشي استاندارد bluesign كشور سوئيس طراحي شده است. پارچههاي اين شركت، از ابتدای سال 2001 به بازار عرضه شدهاند.
اين پارچه از طبيعت الهام گرفته و توليد آن با نانوتكنولوژي تحقق يافته است. برگهاي برخي گياهان (مثل نيلوفرآبي)، پوست سوسک و بال حشرات هميشه تميز باقي ميمانند زيرا ناهمواريهاي بينهايت كوچك روی سطوح آنها مانع از چسبيدن ذرات گرد و خاك به اين سطوح شده و كوچكترين بارشي سطح آنها را پاكيزه ميكند. شركت Schoeller در پي سالها تلاش بيوقفه و با ظهور نانوتكنولوژي موفق به تقليد اين فرآيند شد. با به كار گيری فناوري Nanosphere در پارچهها، ساختار سه بعدي خاصی برروی سطوح، ايجاد شده و سطح تماس براي ذرات گرد و خاك محدود ميگردد. ذرات باقيمانده برروی سطح، در قطرات آب معلق شده و به آساني توسط اين قطرات خارج ميگردند.
ابعاد ميكروسكوپي نانوتكنولوژي، امكان تغييرات فوق العادهای را بر روي سطوح بوجود آورده و منجر به توليد پارچههايي با خواص كاملاً جديد ميگردد.
منبع: www. smalltimes. com
۱۴
دوستان وبلاگ نانوتكنولوژي ! دست من براي نوشتن مطالب بيشتر و متنوع تر باز است. اما هدف من، آشنايي شما دوستان با اين موضوع است و حدس ميزنم كه اگر مطالب خيلي سريع عوض شوند اكثر دوستان مطالب قبلي را مطالعه نميكنند.
از طرف ديگر، من علاقمندم كه كه علاوه بر مطالب عمومي نانوتكنولوژي ، مطالبي را هم با سليقة شما روي سايت بگذارم و سايت ما بيشتر حالت دوطرفه داشته باشد. نه اينكه يكي بنويسد و بقيه فقط خواننده باشند.
منتظر نظرات و خواسته هاي شما هستم.
